Dijital Savaşın Yeni Oku: KEMANKEŞ-1

Times of Defence Konuk Yazarlar:

Haydar IRMAK — İstinye Üniversitesi Uçak Teknolojisi Önlisans Öğrencisi

Ahmet TÜRKMEN — İstinye Üniversitesi Uçak Teknolojisi Önlisans Öğrencisi

Yiğit TAŞ — İstinye Üniversitesi Uçak Teknolojisi Önlisans Öğrencisi

Çağtay ŞİMŞEK — İstinye Üniversitesi Uçak Teknolojisi Önlisans Öğrencisi

Yapay Zekâ Destekli Akıllı Mini Seyir Füzesi

Günümüz muharebe sahasında artık sadece büyük platformlar değil, bu platformlardan fırlatılan ve kendi kararlarını verebilen akıllı mühimmatlar öne çıkıyor. Baykar tarafından geliştirilen ve adını tarihimizin usta okçularından alan KEMANKEŞ-1, bu yaklaşımın bir örneği. Onu klasik bir mühimmattan ayıran en büyük fark, fırlatıldıktan sonra bir uçak gibi havada süzülebilmesi, hedefi arayabilmesi ve yapay zekâ destekli optik güdüm sistemiyle noktasal vuruş yapabilmesidir.

Neden KEMANKEŞ-1?

Pek çok kişi ‘Klasik mühimmattan ne farkı var?’ diye sorabilir. Cevap aslında çok net: KEMANKEŞ-1, mini bir turbojet motoruna sahip olduğu için havada rotasını kendisi çizen bir uçak gibi davranıyor. 100 kilometreyi aşan menzili aslında bize şunu sağlıyor; SİHA’larımızı riskli bölgelere sokmadan işi uzaktan bitirebiliyoruz. En çok dikkat çeken özellik ise ‘pusu kurma’ olayı. 18.000 feet irtifada 1 saat boyunca havada gezip, hedef çıktığı an yapay zekasıyla onu teşhis edip imha edebiliyor. Yani bu sadece bir bomba değil, havada gezen bir gözcü gibi.

Şekil 1. Kemankeş-1

KEMANKEŞ-1’in Fark Yaratan Yönleri:

Hafif ve Çoklu Platform Uyumu:
30 kg’lık toplam ağırlığı ile Bayraktar TB2 gibi MALE sınıfı İHA’lardan atılabilmesi, sahada büyük bir esneklik sağlar. Rakip sistemler (GrayWolf, SPEAR 3) genellikle F-35 gibi çok daha ağır ve maliyetli jet platformlarına bağımlı iken, KEMANKEŞ-1 en küçük SİHA’mızı bile stratejik bir vurucu güce dönüştürür.
Yapay Zeka Odaklı Güdüm:
Rakiplerin çoğu (GrayWolf, SPEAR 3) hedefe ulaşmak için GPS veya ağ verisine muhtaçtır. KEMANKEŞ-1 ise üzerindeki yapay zekâ destekli optik güdüm sayesinde hedefi görsel olarak tanır. Bu yetenek, düşmanın GPS karıştırması yaptığı yoğun elektronik harp ortamlarında bile mühimmatın hedefinden sapmamasını sağlayarak kritik bir üstünlük sunar.
Loitering Yeteneği ve Zaman Kazanımı:
Düşük hızda (333 km/s) 1 saat boyunca havada kalabilmesi, hedef pusuya yatma yeteneği sağlar. GrayWolf gibi rakipler çok yüksek hızlara odaklanıp hedefi saniyeler içinde geçebilirken, KEMANKEŞ-1’in daha yavaş seyretmesi yapay zekâlı kamerasının hedefi analiz edip seçmesi için gereken o kritik süreyi ona kazandırır.
Maliyet Etkinliği ve Yerlilik:
Tamamen yerli imkanlarla üretilmesi, lojistik bağımlılığı azaltır ve seri üretimde maliyet avantajı sağlar. Rakip sistemler genellikle yüksek maliyet ve bakım gerektirir.
Entegre Hava Hâkimiyeti Stratejisi:
Sadece bir füze değil, Türk İHA ekosisteminin (TB2, AKINCI, ANKA) bir uzantısıdır. Bu entegrasyon, “ağ merkezli savaş” yeteneğini güçlendirir.

Şekil 2. SİHA Kemankeş entegresi

Sahadaki Kullanımı:
KEMANKEŞ-1’in sahada sağladığı asıl devrim, operatörün at-unut yerine at-izle-güncelle yapabilmesidir. 50 kilometrelik güvenli haberleşme hattı sayesinde operatör, füzenin kamerasından gelen görüntüyü canlı izleyerek terminal aşamada vuruş noktasını santimetre hassasiyetinde değiştirebilir. Bu yetenek, özellikle sivil yerleşim yerlerine yakın noktadaki stratejik hedeflerin (radar araçları, komuta merkezleri, lojistik konvoylar) çevreye zarar vermeden etkisiz hale getirilmesinde kritik öneme sahiptir. TB2 ve AKINCI platformlarıyla sağladığı tam entegrasyon sayesinde, tek bir uçuşta çok sayıda hedef aynı anda baskılanabilmektedir.

Küresel Arena: Rakipler ve KEMANKEŞ-1’in Operasyonel Farkı

KEMANKEŞ-1’i küresel rakipleriyle masaya yatırdığımızda, sadece tablodaki rakamların değil, üretim mantığının da çok farklı olduğunu görüyoruz. Yaptığımız karşılaştırmalı analizde öne çıkan kritik farklar şunlardır:

İngiliz SPEAR 3 ile Kullanım Farkı (Platform Bağımlılığı): İngiliz MBDA üretimi SPEAR 3, 140 km menziliyle güçlü bir rakip olsa da F-35 ve Typhoon gibi çok yüksek maliyetli uçaklara bağımlı bir sistemdir. Ayrıca hedef tespiti için sürekli bir veri ağına ve GPS verisine ihtiyaç duyar. Buna karşın KEMANKEŞ-1, Bayraktar TB2 gibi daha erişilebilir SİHA’lardan atılabilir ve yapay zekâlı kamerasıyla hedefi görerek bulur. İngiliz rakibi “veriye”, KEMANKEŞ ise “görüntüye” güvenir.

Şekil 3. Spear 3

ABD GrayWolf ile “Hız mı Akıl mı?” Yarışı: ABD Hava Kuvvetleri (GrayWolf), 900 km/s gibi çok yüksek hızlara çıkarak hava savunmasını hızla geçmeye odaklanır. KEMANKEŞ-1 ise bu yarışta hızı değil, “aklı” tercih etmiştir. Yaklaşık 333 km/s seyir hızıyla daha kontrollü uçarak havada 1 saat boyunca asılı kalır. GrayWolf “vur-kaç” yaparken, KEMANKEŞ havada bir “ileri gözcü” gibi davranarak operatörüne en doğru anı bekleme fırsatı sunar.

Şekil 4. GrayWolf

İsrail Delilah ile Mühendislik ve Lojistik Farkı: Sınıfının en bilinenlerinden İsrail yapımı Delilah, 250 km menzile sahip olsa da KEMANKEŞ-1 ile kıyaslandığında çok daha ağır kalmaktadır. Tabloyu incelediğimizde kritik bir detay görüyoruz: Rakibin sadece harp başlığı 30 kg iken, KEMANKEŞ-1’in motor ve gövde dahil toplam ağırlığı 30 kg’dır. Bu hafiflik, AKINCI gibi bir SİHA’da çok sayıda mühimmat taşınarak “sürü saldırısı” yapılabilmesine imkan tanır.

Şekil 5. Delilah

Sonuç olarak Rakipler genellikle “pahalı ve tam otonom” sistemlerken, KEMANKEŞ-1 literatürde “Man-in-the-Loop” (Döngüde İnsan) olarak geçen yeteneğiyle öne çıkar. 50 km’lik haberleşme hattı sayesinde operatörün son saniyeye kadar hedefi değiştirebilmesi veya saldırıyı iptal edebilmesi, onu rakiplerinden ayıran en stratejik özelliktir.

Öne Çıkan Teknik Özellikleri

Boyutlar ve Ağırlık: 1,73 metre uzunluk ve 1,25 metre kanat açıklığına sahip olan sistem, 30 kg azami ağırlığa sahiptir.
Hız Verileri: Maksimum 0,7 Mach (720 km/h) hıza çıkabilmektedir.
Tahrik Sistemi: 38 lbf itkiye sahip özel bir turbojet motoru kullanılmaktadır.
Haberleşme: 50 kilometrelik bir haberleşme menzili üzerinden operatöre veri aktarımı sağlar.
Faydalı Yük: 10 kg’lık harp başlığı kapasitesiyle nokta hedefleri imha etmek üzere optimize edilmiştir.
Haberleşme Gücü: 50 kilometrelik güvenli haberleşme hattı sayesinde operatör, terminal aşamada (vuruş anı) füzeyi santimetre hassasiyetinde yönlendirebilir.
Platform Entegrasyonu: 30 kg’lık hafif yapısı sayesinde, tek bir AKINCI veya TB2 platformunda çoklu mühimmat taşınarak ‘sürü saldırısı’ konseptine uygun hale gelir.

Sonuç

KEMANKEŞ-1, Türkiye’nin mühimmat teknolojisinde “verimlilikten akıllı otonomiye” geçişinin en somut örneklerinden biri. Sahip olduğu mini turbojet motoru ve yapay zekâ destekli görüntü işleme kabiliyetleri ile küresel muadilleri arasında kendine has bir yer ediniyor. Bu sistemin asıl gücü sadece teknik verilerinde değil, sahada TB2 veya AKINCI gibi platformlarla sağladığı mükemmel uyumda yatıyor. Geleceğin dijital savaş alanlarında, SİHA’larımızın etkisini bir üst seviyeye taşıyacak bu teknoloji, Türk savunma sanayiinin stratejik derinliğini artırmaya devam edecektir.