ABD Hava Kuvvetleri neden radarı olmayan F-35 savaş uçaklarını teslim almaya başladı
Dünyanın en gelişmiş savaş uçağı olarak kabul edilen F-35 programında akıllara durgunluk veren bir gelişme yaşanıyor. ABD Hava Kuvvetleri, Block 4 modernizasyonunun kalbi sayılan yeni nesil AN/APG-85 radarlarındaki tedarik sorunları nedeniyle uçakları gövde içinde radar olmadan envantere katmaya başladı. Peki, gökyüzünün en teknolojik jetleri neden burun kısmında radar yerine ağırlıklarla havalanmak zorunda kaldı?
Havacılık dünyasında eşine az rastlanır bir durum, savunma sanayisinin gündemine bomba gibi düştü. Lockheed Martin tarafından üretilen F-35A savaş uçakları, Technology Refresh 3 (TR-3) mimarisi ve Block 4 yükseltmesi kapsamında planlanan AN/APG-85 radarı olmadan teslim ediliyor. 2025 yılı itibarıyla başlayan bu operasyonel süreç, uçağın en kritik sensörlerinden birinin eksikliğiyle sonuçlanırken, hava kuvvetlerinin neden bu kararı aldığı merak konusu oldu.
Uçuş Dengesi İçin Radome Kısmına Ağırlık Yerleştirildi
Radarı olmayan bir savaş uçağının uçuş kararlılığını koruması teknik olarak oldukça zorlu bir süreçtir. Northrop Grumman tarafından geliştirilen AN/APG-81 radarının yerini alacak olan yeni AN/APG-85 radarının fiziksel yokluğu, uçağın ağırlık merkezinde ciddi bir kaymaya neden oluyor. ABD Hava Kuvvetleri, bu sorunu aşmak ve uçuş emniyetini sağlamak amacıyla F-35’lerin radome yani burun kısmına özel ağırlıklar yerleştirerek dengeyi korumaya çalışıyor. Bu geçici çözüm, uçakların yapısal olarak uçuşa elverişli kalmasını sağlasa da operasyonel kabiliyetler açısından büyük bir boşluk doğuruyor.
Gecikmelerin Arkasındaki Teknik Sorunlar Neler
Yaşanan bu krizin temelinde, yeni nesil galyum nitrat (GaN) tabanlı AESA radarının geliştirme programındaki aksaklıklar yatıyor. Lot 17 üretim serisindeki uçaklar, yapısal olarak AN/APG-85 radarına uygun şekilde tasarlanmış olsa da bileşenlerin uyumsuzluğu ve radarın ihtiyaç duyduğu yüksek güç ile soğutma gereksinimleri mevcut konfigürasyonda montajı imkansız kılıyor. GaN teknolojisi, radara çok daha uzun menzil ve hassasiyet kazandırırken beraberinde getirdiği termal yönetim zorlukları, seri üretimi ve entegrasyonu sekteye uğratmış durumda.
F-35 Block 4 Standartları Tehlikede mi
AN/APG-85 radarı, F-35 savaş uçaklarının Block 4 standardına yükseltilmesinin merkezinde yer alan en kritik bileşenlerden biri olarak görülüyor. Mevcut AN/APG-81 radarlarının yerini alacak olan bu sistem, uçağın elektronik harp ve tespit yeteneklerini bir üst seviyeye taşımayı hedefliyordu. Ancak radarın sonradan entegre edilecek olması, hem maliyetleri artırıyor hem de uçakların tam kapasiteyle göreve hazır olma süresini ileri bir tarihe erteliyor. Savunma analistleri, bu durumun F-35 programındaki lojistik ve teknik zorlukların bir yansıması olduğunu belirtiyor.
